Hồi nhỏ mình hay ngồi nhìn mấy anh chị họ chơi Mậu Binh buổi Tết, nghe các anh chị la lên “Sảnh phá!”, “Cù lũ đây!” mà chẳng hiểu gì cả. Mình chỉ biết cái bài ai đẹp hơn là thắng, nhưng tại sao cái “cù lũ” lại ghê hơn “thùng” thì lúc đó mình không rõ. Mãi đến khi sang California học đại học, bọn bạn rủ chơi Mậu Binh cuối tuần, mình mới ngồi học lại từ đầu những thuật ngữ này. Giờ sau mấy năm, mình muốn tổng hợp lại các thuật ngữ phổ thông nhất trong Mậu Binh — từ chi đơn giản đến sám tự nhiên, để bạn nào mới tiếp cận cũng nắm được nhanh.
Chi, Đôi, Thú — nền tảng cơ bản nhất
Trước khi nói đến những quân bài đẹp, mình muốn bắt đầu với những thuật ngữ đơn giản nhất. Chi là tên gọi khi bạn không có bộ bài nào đặc biệt cả — tức là năm lá bài rời rạc, không tạo thành đôi hay sảnh hay thùng gì hết. Lúc đó người ta so quân bài cao nhất; nếu bằng nhau thì so quân thứ hai, cứ thế xuống đến hết.
Đôi (Pair) là hai lá bài cùng số, ví dụ hai con 8 hoặc hai con K. Thú (Two Pairs) là hai cặp đôi khác nhau trong cùng một chi — kiểu 8-8-K-K-3 chẳng hạn. Mình nhớ lần đầu chơi, cứ tưởng có hai đôi là mạnh lắm rồi, ai dè gặp người có sảnh thì vẫn thua. Đó là lúc mình học được rằng Mậu Binh xếp hạng bộ bài rất rõ ràng, và thú chỉ đứng trên đôi một chút thôi.
Sảnh, Thùng — bước lên tầm cao hơn
Sảnh (Straight) là năm lá bài liên tiếp nhau về số, nhưng không cùng chất. Ví dụ 5♠-6♣-7♦-8♥-9♠ là một sảnh. Trong Mậu Binh, sảnh mạnh hơn thú và đôi, nhưng yếu hơn thùng. Có một điểm đặc biệt là A có thể đứng đầu (A-2-3-4-5, gọi là sảnh A thấp) hoặc đứng cuối (10-J-Q-K-A, sảnh A cao). Mình hay thích xếp sảnh A cao vì trông nó oai hơn, nhưng về giá trị thắng thua thì tuỳ vào đối thủ.
Thùng (Flush) là năm lá bài cùng chất — năm lá bích, năm lá cơ, năm lá rô, hoặc năm lá nhép. Các lá không cần liên tiếp, chỉ cần cùng hoa. Thùng đứng trên sảnh, vì xác suất ăn thùng khó hơn sảnh một chút. Khi so hai thùng với nhau, người ta xét lá cao nhất; nếu bằng thì xét lá thứ hai, cứ thế cho đến hết.
Cù lũ, Tứ quý — vùng bài khủng
Cù lũ (Full House) là bộ ba (ba lá cùng số) cộng một đôi. Ví dụ 9-9-9-K-K hay 3-3-3-A-A. Cù lũ mạnh hơn thùng, và khi so hai cù lũ với nhau người ta xét bộ ba trước. Nếu bộ ba bằng nhau (rất hiếm) thì mới xét đôi. Mình nhớ một lần chơi với mấy đứa bạn, mình có cù lũ 7-7-7-4-4, tưởng chắc ăn, nhưng bạn mình lật ra cù lũ J-J-J-2-2 — thua sấp mặt luôn.
Tứ quý (Four of a Kind) là bốn lá cùng số, cộng một lá bất kỳ. Ví dụ 6-6-6-6-K. Tứ quý đứng trên cù lũ, chỉ thua duy nhất thùng phá sảnh. Khi so hai tứ quý với nhau, người ta xét bộ tứ; nếu bộ tứ bằng nhau (trong trường hợp chơi nhiều bộ bài) thì mới xét lá còn lại.
- Cù lũ: bộ ba + đôi
- Tứ quý: bốn lá cùng số + một lá phụ
- Thứ tự: tứ quý > cù lũ > thùng > sảnh
Thùng phá sảnh — đỉnh cao bộ bài
Thùng phá sảnh (Straight Flush) là năm lá vừa liên tiếp về số, vừa cùng chất. Ví dụ 7♥-8♥-9♥-10♥-J♥. Đây là bộ bài mạnh nhất trong hệ thống xếp hạng tiêu chuẩn, đứng trên tất cả các loại khác. Nếu bạn có thùng phá sảnh ở chi giữa hoặc chi cuối, đó là món quà cực lớn. Mình chơi Mậu Binh mấy năm nay mà chỉ ăn được thùng phá sảnh đúng hai lần — lần nào cũng nhớ như in.
Có một dạng đặc biệt gọi là Thùng phá sảnh Rồng (Royal Flush), tức 10-J-Q-K-A cùng chất, nhưng trong Mậu Binh người ta thường gọi chung là thùng phá sảnh thôi. Khi so hai thùng phá sảnh với nhau, lá cao nhất quyết định; A cao nhất, tiếp đó là K, Q, v.v. Sảnh A thấp (A-2-3-4-5 cùng chất) là thùng phá sảnh yếu nhất.
Mậu Binh (Sám tự nhiên) — hiện tượng đặc biệt
Mậu Binh hay Sám tự nhiên là thuật ngữ chỉ trường hợp 13 lá bài bạn nhận được ban đầu đã tạo thành ba chi hợp lệ mà không cần sắp xếp lại. Thường thì người chơi phải tự xếp ba chi sao cho chi đầu (3 lá) yếu hơn chi giữa (5 lá), chi giữa yếu hơn chi cuối (5 lá). Nhưng nếu bài chia ra đã thoả điều kiện rồi, đó là “sám tự nhiên”. Theo luật nhiều bàn chơi, sám tự nhiên thắng tất cả — kể cả đối thủ có ba chi đều mạnh hơn bạn.
Mình chưa từng ăn sám tự nhiên bao giờ, nhưng có lần chứng kiến anh bạn mình ăn được. Cả bàn im lặng rồi vỗ tay, vì xác suất thấp lắm. Tuy nhiên không phải nhà cái hay bàn chơi nào cũng công nhận sám tự nhiên; có nơi quy định phải đạt điểm tối thiểu hoặc có ít nhất một loại bài đặc biệt (như cù lũ trở lên). Nên trước khi chơi, hãy thống nhất luật với nhóm bạn nhé.
Ăn trắng, Bại trắng — kết quả tuyệt đối
Ăn trắng (Scoop) là khi cả ba chi của bạn đều thắng ba chi của đối thủ. Trong Mậu Binh, mỗi chi so riêng, nên bạn có thể thắng một chi, thua hai chi, hoặc thắng cả ba. Ăn trắng có nghĩa là bạn “quét sạch” đối thủ, và thường được cộng điểm thưởng (tuỳ luật chơi, có nơi nhân đôi điểm). Đây là cảm giác sướng nhất trong Mậu Binh — mình hay thấy người ăn trắng cười toe toét cả buổi.
Bại trắng (hay bị Scoop) là trường hợp ngược lại: cả ba chi của bạn đều thua đối thủ. Lúc này bạn phải trả điểm thưởng cho người kia. Mình có lần xếp bài quá tự tin, cho chi đầu mạnh hơn chi giữa (vi phạm luật, gọi là “lộn bài”), và tự động bại trắng tất cả đối thủ trên bàn. Học được bài học đắt giá: luôn kiểm tra kỹ trước khi lật bài.
- Ăn trắng: thắng cả ba chi
- Bại trắng: thua cả ba chi
- Lộn bài: xếp sai thứ tự mạnh yếu → tự động bại trắng
Trên đây là những thuật ngữ mình thấy dùng nhiều nhất khi chơi Mậu Binh với gia đình và bạn bè. Khi bạn nắm vững các khái niệm này, việc theo dõi ván bài sẽ dễ dàng và thú vị hơn rất nhiều. Nếu bạn có thắc mắc hoặc muốn chia sẻ thuật ngữ nào khác mà mình chưa nhắc tới, cứ để lại comment bên dưới nhé — mình rất thích trao đổi về những sắc thái trong cách chơi của từng vùng miền!